Kunstlokaal.jouwweb.nl
INTRODUKTIE » Film en fotografie

Film

 

Geschiedenis van de film

De film groeide uit van een kleinschalige nieuwe uitvinding aan het einde van de negentiende eeuw tot een van de belangrijkste vormen van communicatie en amusement, en werd in de 20ste eeuw een van de massamedia. Films hebben invloed op kunst, technologie en politiek

Voorlopers van cinema

Het medium film als kunstvorm kwam voort uit en heeft invloeden van onder andere literatuur, theater en fotografie. De nieuwe technologie was er op gericht om bewegende beelden vast te leggen, zodat deze geprojecteerd konden worden. Aan het einde van de negentiende eeuw kwam dit tot het ontstaan van de cinema. Verschillende ontwikkelingen hebben hiertoe bijgedragen. Het idee achter film, namelijk een realistische representatie van bewegende beelden, is zo goed als zeker al zo oud als de mensheid zelf. Al sinds de prehistorie is er ook daadwerkelijk getracht dit te bewerkstelligen, bijvoorbeeld met schaduwspellen. Plato beschreef in zijn Allegorie van de grot al een tafereel dat veel weg heeft van een bioscoopbezoek. In China worden al in de 2e eeuw apparaten gemaakt die de illusie van beweging produceren. Kennis over optica en gezichtsvermogen neemt toe: wetenschappers vonden uit dat het menselijk oog beelden die snel achter elkaar worden gezien beschouwt als één vloeiend bewegend geheel. Op basis van deze kennis werd in de negentiende eeuw allerlei optisch speelgoed ontworpen, zoals de fenakistiscoop en zoötroop. Met deze apparaten keek men door kijkgaatjes naar een draaiende schijf met afbeeldingen die telkens een beetje anders waren, en zo de illusie van beweging creëerden.

.

Behalve deze ontwikkelingen was er een tweede technologische benodigdheid voor het ontstaan van film, namelijk die van de projectie. Sinds het einde van de 18e eeuw werden er shows opgevoerd waarbij stilstaande beelden of silhouetten werden geprojecteerd op een scherm, door middel van Toverlantaarns en fantasmagorieën. Door deze vormen van amusement raakte het publiek ook langzaam gewend aan de door Plato beschreven kijkervaring in donkere ruimtes.

Al vanaf het begin probeerden uitvinders en producenten bewegend beeld synchroon te laten lopen met geluid, maar pas in de jaren 20 van de 20ste eeuw kwam er daadwerkelijk een goed werkend systeem op de markt om dit voor elkaar te krijgen. Tot die tijd waren er veelal bands en muzikanten aanwezig bij de filmvoorstellingen om de films muzikaal te begeleiden. Soms werden er ook live geluidseffecten aan toegevoegd. De dialogen en de "voice-overs" werden uitgeschreven op titelkaarten die onder de film werden vertoond. Of er waren explicateurs aanwezig, die achter het doek stonden en geluiden nadeden die in de film te 'zien' waren. Ondertussen ging de ontwikkeling van de film door. De special effects werden aan het begin van de 20ste eeuw geïntroduceerd en ook werden de films steeds langer.

Tot het begin van de 20e eeuw waren de filmindustrieën in Frankrijk en Italië wereldwijd het meest populair en machtig. In de Verenigde Staten werd de film ook steeds machtiger, vooral toen de Europese filmindustrie instortte door de Eerste Wereldoorlog (1914 - 1918). De Amerikaanse filmindustrie, die vooral in "Hollywood" was gevestigd, werd na de Eerste Wereldoorlog het nieuwe belangrijkste filmcentrum van de wereld. Hollywoodfilms werden over de hele wereld verspreid en in vele landen werd de markt overheerst door de Amerikaanse film.

Rond de jaren 20 bereikte de Amerikaanse filmindustrie een hoogtepunt. Per jaar werden er circa 800 avondvullende films geproduceerd, genoeg voor 82% van het totaal aantal films dat wereldwijd werd geproduceerd. De komediefilms van Charlie Chaplin, Harold Lloyd en Buster Keaton, de avonturenfilms van Douglas Fairbanks, de jeugdfilms van Mary Pickford en de romantische films van Clara Bow, om een aantal voorbeelden te noemen, maakten deze personen wereldbekend. De visuele stijl van Westerse films werd gezien als basisvorm voor de wereldwijde filmindustrie.

Aan het begin van de jaren 90 werd de onafhankelijke film steeds succesvoller in de Verenigde Staten, alhoewel grote films, volgeladen met special effects, nog steeds veruit het succesvolst zijn. Digitale animatie, oftewel CGI, werd in de jaren 90 steeds belangrijker. De film Terminator 2: Judgment Day betekende een grote doorbraak op het gebied van computeranimatie, en ook Titanic en Jurassic Park maakte volop gebruik van nieuwe beschikbare technieken. Door CGI stegen de filmkosten wel de pan uit, Titanic kostte 200 miljoen dollar, en Terminator 2 100 miljoen dollar, een enorme toename in vergelijking met de jaren 80. Dit soort grootse films betekende een toename van het aantal bioscoopbezoekers in de jaren 90. Bekende, onafhankelijke films uit deze tijd komen van nieuwe regisseurs als Steven Soderbergh (met Sex, lies, and videotape) en Quentin Tarantino (Reservoir Dogs, Pulp Fiction). De bekendste producent van onafhankelijke films uit de jaren 90 is waarschijnlijk Miramax Films.

Animatiefilms werden een nieuw leven ingeblazen. Disney wist met Belle en het beest, Aladdin en The Lion King enorme successen te boeken. In 1995 verscheen de eerste volledig computergeanimeerde film, Toy Story, van Pixar.

 

Cultfilms - films met cult status

Cultfims zijn lastig te omschrijven omdat ze onderling zo van elkaar verschillen. Als er toch een gedeelde noemer moet worden gevonden, is eentje dat ze stuk voor stuk afwijken van de standaard mainstream films. Zo kan een film controversieel zijn, afwijkende humor hebben of experimenteel zijn. Ook hebben ze meestal een aantal externe factoren gemeenschappelijk. Vaak worden ze in eerste instantie onderschat of slecht bekeken. Pas later ontstaat er een explosieve waardering. In enkele gevallen kan er al vanaf het begin een kleine groep mensen zijn die de film op een voetstuk plaatsen. Het belangrijkste kenmerk is waarschijnlijk dat alle cultfilms iets hebben waar een bepaalde groep mensen zich mee kan identificeren

cabinet der dr caligari

Das Cabinet des Dr. Caligari is een stomme film uit 1920, geregisseerd door Robert Wiene naar een scenario van Hans Janowitz en Carl Mayer. Het is een van de eerste en invloedrijkste Duitse expressionistische films, door velen gezien als de eerste horrorfilm. De film is ook bekend onder de titel Das Kabinett des Doktor Caligari

De film vertelt het verhaal van de uitgerangeerde Doctor Caligari en zijn trouwe slaapwandelaar Cesare en hun verband met een aantal moorden in het Duitse bergdorp Holstenwall. Caligari is een van de eerste films waarin het grootste gedeelte van het verhaal in een flashback verteld wordt.

De verteller, Francis, en zijn vriend Alan bezoeken een carnaval in het dorp waar ze dr. Caligari en Cesare zien, welke de dokter als attractie laat zien. Caligari schept op dat Cesare elke vraag die hem gevraagd wordt kan beantwoorden. Wanneer Alan aan Cesare vraagt hoe lang hij te leven heeft, verteld Cesare hem dat hij 's ochtends dood zal zijn — een voorspelling die uit komt.

Francis en zijn vriendin Jane onderzoeken Caligari en Cesare, waarna Jane uiteindelijk wordt ontvoerd door Cesare. Caligari draagt Cesare op Jane te vermoorden, maar de gehypnotiseerde slaaf weigert na de schoonheid van Jane te zien. Hij neemt Jane mee het huis uit waarna de dorpsbewoners hem langdurig achterna zitten. Francis ontdekt dat Caligari het hoofd is van een lokaal gekkenhuis en met de hulp van zijn collega's ontdekt hij dat Caligari geobsedeerd is met het verhaal van de vorige dr. Caligari, die een slaapwandelaar gebruikte om mensen te vermoorden.

Cesare valt tijdens de achtervolging dood en de dorpsbewoners ontdekken dat Caligari een pop van Cesare had gemaakt om Francis af te leiden. Nadat hij van de dood van Cesare gehoord heeft, stort Caligari in en biecht zijn manie op. Hij wordt opgesloten in het gesticht. Het einde onthult dat Francis' flashback eigenlijk zijn fantasie is: Caligari is zijn dokter in het gesticht die, na deze openbaring van zijn patiënt, zegt dat hij hem kan genezen.

Tegenpolen Joel Barish (Jim Carrey) en Clementine Kruczynski (Kate Winslet) vielen twee jaar geleden als een blok voor elkaar, maar de tegenstellingen in hun karakters zijn hen na verloop van tijd tegen gaan staan. Na weer een ruzie, wil Barish het de volgende dag goed gaan maken. Kruczynski blijkt alleen totaal niet meer te weten wie hij is.

Barish komt er vervolgens achter dat Kruczynski een behandeling heeft ondergaan bij het bedrijf Lacuna, Inc., dat op haar verzoek al haar herinneringen aan hem heeft gewist. Daarop besluit hij om zelf eenzelfde behandeling te ondergaan.

Terwijl Barish 's nachts slaapt, komen Patrick (Elijah Wood) en Stan (Mark Ruffalo) zijn geheugen wissen. Later voegt ook Stans vriendin Mary (Kirsten Dunst) zich bij het laconiek opererende gezelschap. De machine die zij bedienen, wist Barish' herinneringen aan Kruczynski in volgorde van nieuw naar de oud, terwijl hij deze herbeleeft in zijn slaap. Daardoor maakt Barish een reis in zijn geheugen van de slechte en mindere momenten samen tot en met zijn betere en dierbaarste ervaringen met haar. In zijn slaap beseffend wat er gebeurt, krijgt hij spijt en probeert hij het verwijderproces te stoppen om zo te voorkomen dat al zijn herinneringen aan Kruczynski in het niets verdwijnen. De werknemers van Lacuna, Inc. merken hier niets van omdat ze met andere dingen bezig zijn. Patrick heeft het te druk met zijn eigen verliefdheid op Kruczynski, die hij probeert te imponeren met informatie die hij uit Barish' geheugen 'leent'. Mary krijgt op haar beurt het vermoeden dat hun baas, Howard Mierzwiak (Tom Wilkinson), de geheugenwisser ook al eens op haar heeft toegepast

 

O Brother, Where Art Thou? is een Amerikaanse komediefilm uit 2000 van de broers Joel en Ethan Coen.

De door Homerus vastgelegde omzwervingen van Odysseus worden nog eens overgedaan in Mississippi, USA anno 1937. Drie ontsnapte gevangenen gaan op zoek naar een vermeende schat en vinden alle obstakels en verleidingen op hun weg die ook in de Odyssee een rol spelen. Er wordt vrij geciteerd uit deze klassieker door Ulysses Everett McGill (George Clooney), Delmar (Tim Blake Nelson) en Pete (John Turturro) op hun weg te laten kennismaken met: een blinde voorspeller, de zuivering van de zonde (doop door Baptisten), de bedreiging van kwaad in vele gedaanten (bankrover George 'Babyface' Nelson, 'cycloop' Big Dan Teague, boevenjagende sheriff als 'de duivel', Ku Klux Klan, etc), de verleiding door de Sirenen en uiteindelijk, na een allesvernietigend natuurverschijnsel (stuwmeer wordt onder water gezet) is daar de verlossing in de goede afloop.

De film loopt over van komische plots, dubbelzinnige verwijzingen en originele dialogen, meest in een stevig southern accent. Er is gebruikgemaakt van een warmgele kleuring van veel beelden zodat de broeierige sfeer extra wordt aangezet. De filmmuziek van bluegrass- en folksongs werd geschreven door onder andere T-Bone Burnett, en won een Grammy Award

 

the hours

The Hours is een Brits-Amerikaanse dramafilm uit 2002, geregisseerd door Stephen Daldry. De hoofdrollen worden vertolkt door Nicole Kidman, Meryl Streep, Julianne Moore en Ed Harris. Het scenario is gebaseerd op het gelijknamige boek van Michael Cunningham.

De film focust zich op drie vrouwen uit verschillende generaties, wier levens met elkaar zijn verbonden door de roman Mrs. Dalloway van Virginia Woolf. De film kreeg overwegend lovende kritieken en werd voor negen Oscarsgenomineerd.

Met uitzondering van de openingsscène en slotscène, welke de zelfmoord van Virginia Woolf in 1941 tonen, speelt het verhaal zich af op 1 enkele dag in drie verschillende jaren: in 1923, als Woolf net met haar verhaal begonnen is, 1951, waarin huisvrouw Laura Brown dankzij Woolfs roman ontsnapt aan haar dagelijkse sleur, en in 2001, als Clarissa Vaughan een leven lijdt dat sterk doet denken aan dat van de hoofdpersoon uit Woolfs roman.

1923: Woolf heeft al meerdere zenuwinzinkingen gekend. Ze lijdt aan depressie, voelt zich een gevangene in haar huis en wordt geïntimideerd door haar echtgenoot Leonard. Na een bezoek van haar zus Vanessa (waar Woolf zowel naar uitkeek als bang voor was), vlucht ze naar het treinstation om de trein naar Londen te nemen. Leonard komt haar achterna om haar terug te halen, en biecht op continu bang te zijn dat Virginia op een dag zelfmoord zal plegen. Virginia bevestigt die angst, maar is van mening dat ze zelf over haar leven moet kunnen beslissen, dus ook wanneer het van haar mag eindigen.

1951: Laura is getrouwd met Dan. De twee hebben reeds een zoontje genaamd Richie en verwachten hun tweede kind. Laura is fulltime huisvrouw. Het gezin lijkt tegenover de buitenwereld de American Dream te belichamen, maar Laura is diep ongelukkig. Wanneer op een dag haar buurvrouw Kitty langskomt om te vragen of Laura even op haar hond kan passen, beseft Laura haar ware gevoelens en kust Kitty vol op de mond. Beide vrouwen laten zich even helemaal gaan. Nadien zet Laura Richie af bij de buren en vertrekt met de belofte dat ze snel terug zal zijn. Ze gaat naar een hotel waar ze overweegt zelfmoord te plegen. Ze neemt wat pillen in en leest Mrs. Dalloway. Hierna valt ze in slaap en na te zijn ontwaakt ziet ze af van haar zelfmoordplannen. Ze keert huiswaarts.

2001: Clarissa maakt zich zorgen om haar vriend Richard, een aan Aids lijdende dichter die op het punt staat een prijs te krijgen voor zijn werk. Ze plant een feestje voor hem. Clarissa is zelf lesbisch en woont al 10 jaar samen met Sally Lester, maar tijdens haar studententijd had ze een relatie met Richard. Richard biecht op dat hij al jaren zelfmoord overweegt en enkel voor Clarissa in leven is gebleven. De prijs betekent niks voor hem. Na haar nog eenmaal te hebben gesproken, springt hij uit het raam. Die avond komt Laura, Richards moeder, naar Clarissa’s appartement, en blijkt dat Richard aan een trauma leed dat hij opliep toen zij die bewuste dag in 1953 hem bij de buren dumpte en bijna zelfmoord pleegde